Tel yüksekliği (aksiyon) ve intonasyon ayarı: gitarın neden falso veriyor?
Açık telleri mükemmel akortlu olduğu hâlde akorlar üst perdelerde kulak tırmalıyorsa sorun büyük ihtimalle intonasyondadır. Tellerin klavyeden yüksekliği, yani aksiyon ise gitarın ne kadar kolay çalındığını belirler. İkisi birlikte ayarlanır.
Aksiyon nedir, ne kadar olmalı?
Aksiyon, 12. perdede telin altı ile perdenin üstü arasındaki mesafedir. Düşük aksiyon kolay çalınır ama vızıltıya yatkındır; yüksek aksiyon temiz ses verir ama yorar. İdeal değer gitarın tipine, tel kalınlığına ve çalış tarzına göre değişir: sert pena vuruşu yapan biri, hafif dokunan birinden biraz daha yüksek aksiyona ihtiyaç duyar.
Aksiyon köprüden (elektro gitarlarda eyer vidaları ya da köprü direkleri, akustikte alt eşiğin inceltilmesi) ve üst eşikten ayarlanır. Ayardan önce sap eğiminin doğru olması gerekir.
İntonasyonu nasıl kontrol edersin?
- Yeni ya da iyi durumdaki tellerle gitarı akort et.
- Her telde 12. perdede flajole (parmağını teli bastırmadan hafifçe dokundurarak) çal ve akort cihazına bak.
- Aynı telde 12. perdeye basarak çal. İki değer aynı olmalı.
- Basılı nota tizse eyer (saddle) geriye, pesse ileriye alınır. Elektro gitarlarda bu, köprüdeki vidalarla yapılır.
Akustik ve klasik gitarlarda intonasyon
Akustik ve klasik gitarların alt eşiği sabittir; intonasyon sorunları alt eşiğin yeniden şekillendirilmesi (kompanzasyon) ya da yeni bir alt eşik yapılmasıyla çözülür. Bu, hassas el işçiliği isteyen bir iştir.
Sık sorulan sorular
İntonasyon kendiliğinden bozulur mu?
Evet. Tel kalınlığı değişince, teller eskiyince, sap eğimi ya da aksiyon değişince intonasyon da kayar. Her genel bakımda kontrol edilir.
Aksiyonu çok düşürsem daha mı hızlı çalarım?
Bir noktaya kadar. Çok düşük aksiyon vızıltı ve nota sönmesi yapar; amaç vızıltısız en rahat yüksekliği bulmaktır.